Logo Academie voor gedragsverandering

14. De kracht van naar de zijkant kijken

Menige organisatieambitie mislukt omdat de organisatie ervan uit gaat dat mensen op de toekomst zijn georiënteerd, de bekende ‘stip-op-de-horizon’.Deze aanname klopt niet.

Natuurlijk hebben mensen een neiging om naar voren te kijken, zeg 1 of 2 dagen, soms zelf enkele maanden, voor de rest kijken mensen naar de zijkant, naar hun sociale omgeving en laten zich leiden door wat daar speelt.

De oorsprong hiervan beschreef ik ooit in 'Gedraag je!' De mens leefde vroeger op de savanne in groepjes verzamelaars en jagers. Men trok van het ene naar het volgende gebied. Wie was hun grootste vijand? De sabeltandtijger. Een beest tweemaal zo groot als de huidige Siberische tijger, dat op meer dan 50 kilometer afstand mensenvlees kon ruiken.

Hoe overleefde je in de savanne? Natuurlijk door naar voren te kijken, maar nog meer door naar de zijkant te kijken. Want zo gauw je zag dat bij een stamgenoot de lip trilde, zweetdruppels op het voorhoofd verschenen, rode vlekken in het gezicht of verwijde oogpupillen, dan wist je één ding zeker, wegrennen en sneller zijn dan de traagste van de groep, want anders kon je jouw genen niet meer doorgeven. Evolutionair is de mens gericht op zijn de naasten in zijn  groep en veel minder op de toekomst.

En wat doen organisaties?
Zij schetsen prachtige vergezichten met geweldige voornemens en magnifieke gebeurtenissen. En verwachten dat anderen enthousiast zullen aanhaken. Waarin de meeste medewerkers en stakeholders dus niet geïnteresseerd zijn. Waarover de organisatie dan vaak verbaasd is.
We hebben deze ervaring zelf ook. Wanneer onze ouders (of leraren) tegen ons zeiden ‘later’. Dan trok jij je daar toch ook niks van aan. Wel kleedden we ons vaak zoals de rest van de straat, school, club, groep of stijl.

Een voorbeeld
Een organisatie op het gebied van de circulaire economie heeft grootse plannen met Nederland. Dit wordt haar proeftuin. En dan door naar Europa en de rest van de wereld. Zij schetsen een land waarin elk materiaal meerdere levens kent. Gevolg: alles op het gebied van milieu en landschap gaat een fantastische toekomst tegemoet. Op meerdere bijeenkomsten verspreid over het land verkondigen zij hun droom: ‘Als het meezit, zijn we er al over 15 jaar!. En dat is gezien de urgentie, echt noodzakelijk. Denk aan uw kleinkinderen en hun kinderen. Laat de wereld achter die ook voor hen leefbaar is!’ Met deze redelijke argumenten onderstutten zij hun betoog.

Toch strandt hun ambitie doordat deze te ver weg is voor de meeste mensen, te abstract en nauwelijks voor te stellen. Het is onduidelijk welk concrete gedrag mensen nu moeten vertonen/veranderen om de droom dichterbij te brengen. Én de meeste mensen zien in hun sociale omgeving weinig enthousiasme. Wel zien ze her en der initiatieven van groepjes gelijkgestemden, maar echt een grote beweging wordt het niet. Daarvoor is de organisatieambitie te ver in de tijd geplaatst. En houdt zij te weinig rekening met het kijken-naar-de-zijkant.

Hoe het wel kan
Om mensen te stimuleren om hun woningen te isoleren kunnen ze vooral een energiescan laten doen. Deze brengt in beeld waar het meeste energieverlies is, zodat je gepaste maatregelen kunt nemen. Er wordt een bijeenkomst georganiseerd. Enkele bewoners reageren enthousiast en anderen volgen. Ze zien immers dat de buren het ook doen en daar willen ze niet bij achterblijven.

Boek: Beweging in Gedrag
Opleidingen: Gedragsbeïnvloeding door communicatie en Gedragsverandering in organisaties.

Eerdere blogs:

13. De kracht van het winnaarseffect

12. De kracht van de territoriumbewaker

11. De kracht van identificatie

10. De kracht van insluiten

9. De ander bepaalt

8. Van extrinsieke naar intrinsieke motivatie

7. Hoe en waar begin je met gedragsverandering

6. Identificatie en beïnvloeding

5. Versnellers en vertragers van gedragsverandering

4. Waarom cognitieve informatie zelden tot gedragsverandering leidt

3. Samenwerken en gedrag

2. Gedragsverandering begint bij gedrag

1. Papier of praktijk


Deze website is gemaakt met de Websitemachine.nl