Logo Academie voor gedragsverandering

1. Papier of praktijk

Beleid gaat vaak over veranderen van gedrag. En te vaak eindigt de gedragsverandering daar ook: bij het beleid, de ambitie en het mooie voornemen. Op papier is het allemaal prachtig beschreven, en de voorstellen zijn goed gedocumenteerd. Helaas is het daarmee toch maar zelden effectief in de praktijk. Oorzaken daarvan zijn er natuurlijk legio. Een belangrijke oorzaak die wij vaak zien is het verschil tussen de wereld van het papier en de wereld van de alledaagse praktijk.
Papieren voorstellen kenmerken zich door: maakbaarheid, volledigheid, argumentatief, rationeel, lineair.
lineair
Hoe ziet een papieren voorstel eruit?
Het voorstel wordt onderbouwd met deugdelijke (wetenschappelijke) argumenten, vaak probeert men daarbij zo volledig mogelijk te zijn –hetgeen de dikte van het voorstel verklaart. Rationaliteit overheerst. Achterliggende gedachte is maakbaarheid: de mens die wikt en weegt, en daarna altijd gaat voor de gewenste keuze. De uitvoering van het beleid/ambitie is in deze opvatting lineair:

Vanuit het ontworpen beleid ontwikkelt men interventies, die ertoe moeten leiden dat mensen hun gedrag gaan aanpassen of veranderen. Deze interventies zijn vaak gericht op ‘overtuigen’. Dat kan wel, echter er zijn veel voorbeelden waarin zo'n strategie niet slaagt. Dat komt doordat papier geduldig is, en zeker relevant; maar ook dat papier weinig tot niets zegt over de dagelijkse realiteit van het menselijke gedrag.
We kunnen gedrag typeren aan de hand van de volgende kenmerken: sociaal, onbewust, patronen, imitatie, emotioneel.

Hoe ziet de alledaagse praktijk eruit?
Menselijk gedrag is patroonmatig gedrag; elke dag opnieuw vertoont de mens overeenkomstig gedrag, of het nu gaat om fietsen, om humor of om manieren van werken. Veel gedrag is onbewust. Dit is een grote zegen voor de mens, waardoor hij tijd en energie overhoudt voor die momenten, waarop hij alle energie nodig heeft om zichzelf te redden of om iets nieuws te ontdekken. Veel van het menselijk gedrag komt tot stand dankzij kopiëren van andermans gedrag; afkijken en nabootsen is DE typerende menselijke wijze van gedrag ontwikkelen. Daarmee is gedrag ook gelijk sociaal: de groep waarin je leeft bepaald ongemerkt jouw gedrag. En door bij de groep te willen horen conformeer jij je met jouw gedrag aan de groepsmores. Mensen waarvan de emotionele hersendelen niet functioneren kunnen geen besluiten nemen. Dankzij onze emoties zijn wij in staat om keuzes te maken. En die emoties worden overgenomen van de ons omringende mensen en gaandeweg slijten die in tot patronen.
Vergelijken we de twee bovenstaande rijtjes kenmerken van Papier en Gedrag dan zien we erg weinig overeenkomsten. Dit verklaart waarom veel beleid, ontwikkeld op papier, het in de praktijk niet redt.

Hoe dan wel?
Op basis van onze praktijkervaring en die van cursisten is het volgende model ontwikkeld: 
vanuit gedrag
Denk vanuit beleid naar gedrag, maar vul dat aan met denken vanuit gedrag naar het beleid. Van daaruit ontwikkel je vervolgens de interventies.  
Een mooi en succesvol voorbeeld van onbewuste beïnvloeding is: Een getekend hinkelpad leidde er in een woonwijk toe dat automobilisten én langzamer gingen rijden én actiever om zich heen keken. 

Boek: Beweging in Gedrag
Opleidingen: Gedragsbeïnvloeding door communicatie en Gedragsverandering in organisaties

Deze website is gemaakt met de Websitemachine.nl