Logo Academie voor gedragsverandering

Blog

De kracht van de territoriumbewaker

Ieder mens heeft een of meer gebieden waarbinnen hij zich heer en meester voelt. Dat kan de parkeerplaats voor de deur zijn, een bureaustoel in de kantoortuin, een zitplaats in de trein of een zelf gegraven kuil op het strand. Deze fysieke plek is vaak duidelijk afgegrensd van de omgeving, zodat voor een eenieder duidelijk is: ‘dit is van mij’ en ‘blijf ervan af’! Daarnaast huizen er in het hoofd van mensen allerlei mentale territoria. Onbenoemd en onuitgesproken vindt de mens dat hij ook daar koning en keizer is. Tot deze mentale gebieden behoren bijvoorbeeld de expertise op een bepaald terrein, de verantwoordelijkheid voor een bepaalde opdracht, gevraagd worden door anderen voor hulp, enzovoorts. Ook deze territoria geven aan mensen waar zij zelf van vinden ‘recht’ op te hebben. Ze geven hen houvast in een diffuse wereld. En juist bij gedragsverandering betreedt de veranderaar de territoria van de ander. Het fysieke territorium is vaak wel goed aan te wijzen: De organisatie gaat verhuizen en dan is het wel duidelijk waar het om gaat. Veel lastiger ligt dit bij de mentale territoria die mensen hebben. En dat terwijl deze territoria aan mensen hun identiteit verlenen. ‘Dit ben ik!’. Kwijtraken van (een deel van) een territorium staat gelijk aan het verbrokkelen van wie je bent, oftewel een vorm van mentale amputatie.

De nieuwe medewerker
Laat ik een voorbeeld geven: Bij een adviesbureau komt een nieuwe medewerker in dienst. Hij betreedt het gebouw en krijgt een bureau, stoel, iPad, telefoon en auto. Zowel bureau als parkeerplaats waren eerst ‘eigendom’ van een andere medewerker. Die medewerker denkt er zo het zijne van. Natuurlijk is hij in de openbaarheid sportief en feliciteert hij zijn nieuwe collega met het prachtige uitzicht en de geweldige plek. Maar van binnen vraagt hij zich af of hij minder is dan zijn nieuwe collega. Wat heeft die laten zien? Onbewust worden de twee geen vrienden.
En dan komt de directeur met een herverdeling van taken en verantwoordelijkheden. Een update van de werkzaamheden met de komst van de nieuwe collega. Zijn voorstel klinkt allerzins redelijk. Iedereen wordt geplaatst op zijn deskundigheid; velen glimmen van trots en zijn enthousiast over een dergelijk voorstel. Men klopt elkaar op de schouders en ‘we gaan ervoor’. Achter een dergelijk opgewonden blijheid zijn er ook medewerkers die zich miskend voelen. Hun ‘gebied’ gaat ineens naar die nieuweling. Wat heeft hij tot nu toe bewezen? 
Het einde van het liedje is dat deze nieuweling een half jaar later weggaat. Het is toch niet helemaal geworden wat hij en de directeur er van verwacht hadden. Het is ook niet expliciet duidelijk waar het aan ligt, maar zijn collega’s waren toch niet zo collegiaal.

Behouden wat je hebt
Kun je dit voorkomen? Ja zeker, door er rekening mee te houden dat elke verandering leidt tot verandering van grenzen van ‘bezit’ en territorium. En zoals bekend, een mens vecht tweemaal zo hard om te behouden wat hij heeft, dan om iets nieuws te krijgen wat hij nog niet kent. Ga daarom niet alleen uit van het zichtbare, het venijn zit heel vaak in het onzichtbare.
Achterhaal daarom vooraf wat er voor mensen echt toe doet, en realiseer je dat kwijtraken, zeker als je er niet om gevraagd hebt, pijn doet. Als mensen zelf aangeven van een taak of verantwoording af te willen en iets nieuws te wensen, neem dat serieus. Daardoor zullen zij zich in het vervolg blijer en constructiever opstellen. Wordt het afgepakt, zonder inspraak, dan voelt men zich gepasseerd en daarop volgt altijd een reactie.

 

Boek: Beweging in Gedrag
Opleidingen: Gedragsbeïnvloeding door communicatie en Gedragsverandering in organisaties.

Eerdere blogs:

11. De kracht van identificatie

10. De kracht van insluiten

9. De ander bepaalt

8. Van extrinsieke naar intrinsieke motivatie

7. Hoe en waar begin je met gedragsverandering

6. Identificatie en beïnvloeding

5. Versnellers en vertragers van gedragsverandering

4. Waarom cognitieve informatie zelden tot gedragsverandering leidt

3. Samenwerken en gedrag

2. Gedragsverandering begint bij gedrag

1. Papier of praktijk

 

naam  
e-mail*  
tel.nr  
onderwerp  
bericht  
antispam   (vul hier 'ja' in)
   

Een webdesign van Reclamebureau Ontwerpfabriek Hilversum