Logo Academie voor gedragsverandering

Blog

De kracht van psychologische veiligheid

Bij veel verandertrajecten vinden bijeenkomsten plaats met de betrokkenen. Intern zijn dat dan bijvoorbeeld medewerkers van verschillende afdelingen, extern is er vaak een inloopavond voor inwoners of een hackaton met diverse deelnemers.

Uit onderzoek blijkt dat het succes van een dergelijke bijeenkomst grotendeels bepaald wordt of de aanwezigen zich veilig genoeg voelen om hun opvattingen en mening naar voren te brengen. Je bent zelf vast wel eens bij bijeenkomsten geweest, waar niet gezegd werd wat er gezegd kon worden of dat je zelf je mond niet opendeed, terwijl je wel wat wilde zeggen. Hoe groter de psychologische veiligheid die mensen ervaren, hoe groter de kans dat wat gezegd moet worden ook gezegd wordt.

Hoe het vaak gaat
Stel je voor: een eerste bijeenkomst met betrokkenen van verschillende organisaties. De agenda is van tevoren opgestuurd, zodat men weet wat er besproken gaat worden. Er is 2 uur ingepland, en er staan 14 punten op de agenda. De opstelling is een rechthoek van 6 x 3 meter. De voorzitter zit middenvoor, met naast zich de notulist.
De voorzitter begint, heet iedereen welkom en vertelt de achtergrond van de bijeenkomst, zodat duidelijk is hoe deze bijeenkomst in het grotere plaatje past. Hij vraagt of de agenda voor iedereen acceptabel is, punten eraf of erbij, en dan begint het eerste inhoudelijke punt. Er zijn verschillende deelnemers die hierover iets op hun lever hebben en graag uitgebreid hierover de groep willen vertellen. De voorzitter kiest er echter voor om 1) vaak mensen af te kappen -hou het kort, wat is uw punt?- en 2) nooit anderen de gelegenheid geeft om een vervolgvraag te stellen.

Vechten om aandacht
De boodschap die de voorzitter hiermee afgeeft, is dat je als deelnemer niet mag zeggen wat je wilt op een manier die je zelf belangrijk vindt. En dat je moet ‘vechten’ om aandacht te krijgen voor jouw inbreng. Emotioneel gaat dit nog een hele stap dieper. De deelnemers voelen zich ‘niet gezien en niet gehoord’. En laat dat nu net de belangrijkste drijfveer zijn bij psychologische veiligheid. Het effect is dat mensen minder bijdragen en als ze bijdragen minder zeggen en dat zij zich minder gecommitteerd voelen aan besluiten. Waardoor er vervolgens minder snel resultaten behaald worden.
Paradoxaal leidt ‘sturen op efficiëntie en daadkracht’ tot meer hersteltijd en minder effectiviteit. Daar ligt de kracht van investeren in psychologische veiligheid. Ruimte geven zodat iedereen niet alleen zijn zegje kan en mag doen, maar ook ervaart dat zijn inbreng ertoe doet.

Investeren in psychologische veiligheid
De voorzitter die wél investeert in psychologische veiligheid gaat actief op zoek naar afwijkende meningen. Vervolgens verspreid hij deze gedachten, en vraagt of anderen dit herkennen of vergelijkbare meningen hebben. Hij probeert daarbij te voorkomen dat mensen alleen komen te staan in hun mening, of dat anderen zich verschuilen. Vervolgens probeert hij de ingebrachte ideeën toe te voegen aan het besluit. De kans op een beter resultaat is hiermee groter, en ook het draagvlak voor het besluit neemt toe.

Boek: Beweging in Gedrag
Opleidingen: Gedragsbeïnvloeding door communicatie en Gedragsverandering in organisaties.

Eerdere blogs:

18. De kracht van samen ontdekken

17. De kracht van zichtbaar leiderschap

16. Vervang efficientie door effectiviteit

15. De kracht van relationele zorgvuldigheid 

14. De kracht van naar de zijkant kijken

13. De kracht van het winnaarseffect

12. De kracht van de territoriumbewaker

11. De kracht van identificatie

10. De kracht van insluiten

9. De ander bepaalt

8. Van extrinsieke naar intrinsieke motivatie

7. Hoe en waar begin je met gedragsverandering

6. Identificatie en beïnvloeding

5. Versnellers en vertragers van gedragsverandering

4. Waarom cognitieve informatie zelden tot gedragsverandering leidt

3. Samenwerken en gedrag

2. Gedragsverandering begint bij gedrag

1. Papier of praktijk

naam  
e-mail*  
tel.nr  
onderwerp  
bericht  
antispam   (vul hier 'ja' in)
   

Een webdesign van Reclamebureau Ontwerpfabriek Hilversum